بدترین بحران انرژی تاریخ زیر ذره‌بین اقتصاددانان جهانی

به گزارش صدای بورس،نیروهای آمریکایی از روز دوشنبه، با دستور مستقیم دونالد ترامپ، آنچه را محاصره کامل دریایی تنگه هرمز خوانده‌اند به اجرا گذاشته‌اند. این اقدام پس از ناتوانی آمریکا در جلب اعتماد ایران در مذاکرات اسلام آباد رخ داد و به اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا، اختلافات اصلی بر سر برنامه هسته‌ای ایران و امنیت کشتیرانی حل‌نشده باقی مانده است.

نورییل روبینی، اقتصاددان سرشناس جهانی این وضعیت را در گفت‌وگو با بلومبرگ «بازی آزمون اراده» توصیف کرده است و توضیح داد: دو طرف آمریکا و ایران مدام تنش را بالا می‌برند و هرکدام شرط می‌بندند که طرف مقابل اول عقب‌نشینی می‌کند تا از برخورد فاجعه‌بار جلوگیری شود. به گفته روبینی، خطر واقعی در این است که فضای مانور دیپلماتیک از بین می‌رود و احتمال لغزش به سمت درگیری مستقیم نظامی کاملاً باز است.

شوک به بازارهای جهانی

انعکاس این تنش روی بازارها فوری بود. قیمت نفت بیش از ۸ درصد جهش کرد و از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه گذشت. قیمت گاز طبیعی هم در ابتدای معاملات دوشنبه ۱۷ درصد بالا رفت. در مقابل، بورس‌های جهانی سقوط قابل توجهی را تجربه کردند.

بر اساس داده‌های شرکت «لویدز لیست اینتلیجنس»، حرکت نفتکش‌ها در تنگه هرمز تنها ساعتی پس از اعلام حصار متوقف شد. برخی کشتی‌هایی که در مسیر بودند، برگشتند.

ایران توان تحمل بیشتری دارد

روبینی در ادامه تحلیل خود تأکید کرد که ایران ممکن است توانایی بیشتری برای تحمل این فشارها نسبت به آنچه بسیاری فکر می‌کنند داشته باشد. این موضوع به ایران فرصت مانور و بازآرایی اوضاع اقتصادی و داخلی خود را می‌دهد. او هشدار داد، ادامه این تنش، قیمت نفت را در سطوح بسیار بالایی نگه می‌دارد که برای اقتصاد کشورهای واردکننده انرژی، به‌ویژه آنهایی که بهبود مالی شکننده‌ای دارند، خفه‌کننده است.

تریثا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی، هم به شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفت که اگر کاهش بیشتری در عرضه نفت خلیج فارس رخ دهد، قیمت ممکن است به ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد. به گفته او، این حرکات باید در چارچوب تاکتیک‌های فشار متقابل در جریان مذاکرات خوانده شود.

بدترین بحران انرژی تاریخ

فاتح بیرول، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی، وضعیت فعلی را بدترین شوک انرژی در تاریخ جهان توصیف کرده که از نظر تأثیر، از بحران‌های دهه ۱۹۷۰ و جنگ اوکراین هم بدتر است.

دانیل یرگین، نایب‌رئیس شرکت اس‌اند پی گلوبال، هم معتقد است این یک اختلال تاریخی بی‌سابقه است. به گفته او، بحران‌های بزرگ قبلی مثل جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ یا حمله به کویت در ۱۹۹۰ به پای این بحران نمی‌رسند.

در میان این هشدارها، دیوید لوبین، پژوهشگر مؤسسه چتم هاوس، تحلیل متعادل‌تری ارائه می‌دهد. به گفته او، واکنش قیمت‌ها تا اینجا کمتر از حد انتظار بوده و اقتصاد جهانی ممکن است به دلیل کاهش وابستگی به نفت و تنوع منابع انرژی (باد، خورشید، هسته‌ای) مقاوم‌تر از گذشته باشد، اما او هم هشدار داد که هر گونه تشدید بیشتر درگیری، می‌تواند بحران را به اندازه شوک دهه ۱۹۷۰ کند.

صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی هم اعلام کرده‌اند که احتمالاً پیش‌بینی رشد جهانی را کاهش و تورم را افزایش می‌دهند.

اقتصادهای نوظهور آسیب‌پذیرترین قربانیان این شوک خواهند بود.

مؤسسه بارکلیز هم تأکید کرد که خسارت به تأسیسات انرژی و بنادر ایران و کشورهای خلیج فارس، همچنان فشار بر عرضه به ویژه در بازارهای آسیایی را حفظ خواهد کرد و بازگشت به حالت عادی به تحولات میدانی بستگی دارد.